SALUSTIO, Bellum Cat. 5, 1-5, 15, 1 y 5

Retrato de Catilina.

L. Catilina, nobili genere natus, fuit magna vi et animi et corporis, sed ingenio malo pravoque. Huic ab adulescentia bella intestina, caedes, rapinae, discordia civilis grata fuere, ibique iuventutem suam exercuit. Corpus patiens inediae, algoris, vigiliae supra quam cuiquam credi­bile est. Animus audax, subdolus, varius, cuius rei libet simulator ac dissimulator, alieni adpetens, sui profusus, ar­dens in cupiditatibus: satis eloquentiae, sapientiae parum. Vastus animus immoderata, incredibilia, nimis alta semper cupiebat…
Iam primum adulescens Catilina multa nefanda stupra fecerat, cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiuscemodi contra ius fasque… Namque animus impurus, dis hominibusque infestus, neque vigiliis neque quietibus sedari poterat; ita conscientia mentem excitam vastabat. Igitur color ei exsanguis, foedi oculi, citus modo, modo tardus incessus; prorsus in facie vultuque vecordia inerat.

Notas:
Fuere = fuerunt
cuius rei libet = cuiuslibet rei: de cualquier cosa

Objetivos:
Valores de los casos: ablativo de cualidad, genitivo complemento de adjetivos, genitivo partitivo, dativo posesivo
El retrato en Salustio

SALUSTIO, Bellum Iugurth. 5, 1-2

Justificación del tema del libro

Bellum scripturus sum quod populus Romanus cum Iugurtha, rege Numidarum, gessit, primum, quia magnum et atrox variaque victoria fuit, dehinc quia tunc primum superbiae nobilitatis obviam itum est. Quae contentio divina et humana cuncta permiscuit eoque vecordiae processit, uti studiis civilibus bellum atque vastitas Italiae finem faceret.

Notas:
magnum et atrox variaque victoria: variatio
itum est: pasiva impersonal
obviam: se construye con dativo
uti = ut (arcaísmo)
eo…ut: correlación con valor consecutivo

Objetivos:
Perifrástica activa

SALUSTIO, Bellum Cat. 19

El Senado envía como gobernador a Hispania al cuestor Pisón para alejarlo de Roma.

Postea Piso quaestor in citeriorem Hispaniam pro praetore missus est, adnitente Crasso, quod eum infestum inimicum Pompeio (esse) cognoverat. Neque tamen senatus provinciam invitus dederat, quippe foedum hominem a re publica procul esse volebat: simul, quia boni complures praesidium in eo putabant et iam tum potentia Cn Pompeii formidolosa erat.

Objetivos:

oraciones causales (QUOD, QUIPPE, QUIA)

SALUSTIO, Bellum Iugurth. 10

Micipsa comenta con sus hijos la importancia de la amistad

Non exercitus neque thesauri praesidia regni sunt, verum amici, quos neque armis cogere neque auro parare queas: officio et fide pariuntur. Quis autem amicior quam frater fratri? Aut quem alienum fidum invenies, si tuis hostis fueris? Equidem ego vobis regnum trado firmum si boni eritis, sin mali, imbecillum. Nam concordia parvae res crescunt, discordia maxumae dilabuntur.

Notas:
queas: segunda persona con valor impersonal, subjuntivo con valor potencial
officio: respeto, consideración, cortesía
maxumae = maximae

Objetivos:
oraciones condionales reales en futuro.

SALUSTIO, Bellum Cat. 32, 1

Catilina no puede dormir tranquilo.

Deinde se ex curia domum proripuit. Ibi multa ipse secum volvens, quod neque insidiae consuli procedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis munitam, optumum factu credens exercitum augere ac prius quam legiones scriberentur multa antecapere, quae bello usui forent, nocte intempesta cum paucis in Manliana castra profectus est.

Notas:
Factu: supino modificando a un adjetivo o participio cf. Virg. "incredibile visu", "horribile dictu".
scribere legiones: alistar las legiones

Objetivos:
oracines causales (quod)
oraciones temporales (prius quam)

SALUSTIO, Bellum Iugurth. 6, 1

Retrato de Yugurta

Qui ubi primum adolevit, pollens viribus, decora facie, sed multo maxume ingenio validus, non se luxu neque inertiae corrumpendum dedit, sed, uti mos gentis illius est, equitare, iaculari, cursu cum aequalibus certare et, cum omnis gloria anteiret, omnibus tamen carus esse; ad hoc, pleraque tempora in venando agere, leonem atque alias feras primus aut in primis ferire, plurimum facere, minimum ipse de se loqui.

Notas:
Ubi primum: tan pronto como
Maxume: maxime
Omnis: omnes
Corrumpendum: para ser corrompido (no se dejó corromper por…)

Objetivos:
Traducción de infinitivos históricos.
Valores participio de futuro
Gerundio con ablativo y preposición

SALUSTIO, Bellum Cat. 31, 1

Alarma social ante los planes de Catilina.

Quipus rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. Ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit: festinare, trepidare, neque loco neque homini cuiquam satis credere, neque bellum gerere neque pacem habere, suo quisque metu pericula metiri.

Notas:
Omnis = omnes

Objetivos:
Infinitivo histórico
La historiografia en la República: Salustio.
La Conjuración de Catilina.